Anhydriet en calciumsulfaat: waarom dezelfde meetwaarde hier een andere conclusie oplevert dan bij cement
In het kort
Anhydriet is calciumsulfaatgebonden en verdraagt geen langdurig vocht. De restvochtgrens ligt daardoor veel lager dan bij cement: in de praktijk wordt 0,5 CM-procent aangehouden zonder vloerverwarming en 0,3 met. De sinterlaag aan de oppervlakte moet mechanisch weg, anders hecht niets. En omdat calciumsulfaat en cement chemisch niet samengaan, mag u er geen cementgebonden egalisatie op aanbrengen zonder een scheidende primer.
Anhydriet ligt in nieuwbouw steeds vaker onder de vloer, en de fouten die erbij horen zijn stelselmatig dezelfde drie: te vroeg leggen omdat de meetwaarde met een cementvloer wordt vergeleken, de sinterlaag laten zitten, en er een cementgebonden product op zetten. Alle drie leveren schade op die pas na oplevering zichtbaar wordt. Deze pagina zet uiteen waarom anhydriet zich anders gedraagt, welke waarden gelden en wat u aantoonbaar moet doen voordat u legt.
Waarom dezelfde meetwaarde hier iets anders betekent
Cementgebonden dekvloeren binden water chemisch. Calciumsulfaatgebonden dekvloeren doen dat ook, maar het gebonden materiaal is niet vochtbestendig: blijft er vocht in of komt er vocht bij, dan verliest de vloer sterkte. Dat is het hele verschil.
Gevolg voor de praktijk: de grenswaarde ligt fors lager. Waar bij een cementdekvloer in de praktijk rond 2,0 CM-procent wordt aangehouden, wordt bij anhydriet doorgaans 0,5 CM-procent gehanteerd, en met vloerverwarming 0,3. Een anhydrietvloer op 1,5 procent is dus niet bijna klaar — die is ruim drie keer over de grens.
Meet met dezelfde CM-methode als bij cement; alleen de conclusie verschilt. Het protocol staat in ons artikel over restvocht meten met de CM-methode.
De sinterlaag: onzichtbaar en doorslaggevend
Bij het uitharden drijft een dun laagje bindmiddel naar het oppervlak: de sinterlaag. Die voelt glad en ziet er prima uit, maar hij is zwak gebonden en zuigt niet. Alles wat u erop aanbrengt hecht aan die laag, en die laat vervolgens los van de vloer eronder.
De sinterlaag moet daarom mechanisch weg. In de praktijk gebeurt dat met een schuurmachine met korrelig papier of een schuurschijf, waarna de vloer stofvrij wordt gezogen — niet geveegd. Achtergebleven schuurstof werkt precies zo als de sinterlaag zelf.
Controle achteraf: druppel water op enkele plekken. Trekt het binnen enkele minuten in, dan is de laag weg. Blijft het als bolletje staan, dan moet u door.
Calciumsulfaat en cement gaan chemisch niet samen
Dit is de fout die het minst bekend is en het meest kost. Cementgebonden producten die rechtstreeks op calciumsulfaat worden aangebracht, kunnen in aanwezigheid van vocht ettringiet vormen. Dat zet uit, en die uitzetting drukt de opbouw los.
Praktisch betekent dat: gebruik een calciumsulfaatgebonden egalisatie, óf een cementgebonden product met een primer die de twee scheidt en die door de fabrikant expliciet voor deze combinatie is vrijgegeven. Dat laatste staat op het technisch blad — niet in de folder.
Werkt u met lijm, controleer dan of de lijm voor calciumsulfaat is vrijgegeven. Niet elke lijm is dat, en de vermelding "universeel" zegt hier niets.
Primerkeuze: zuigend of niet
| Situatie | Aanpak | Waarom |
|---|---|---|
| Geschuurd, sterk zuigend | Verdunde dispersieprimer | Voorkomt dat de egalisatie te snel water verliest |
| Geschuurd, licht zuigend | Onverdunde primer volgens blad | Zorgt voor hechting zonder poriën te sluiten |
| Restvocht net op de grens | Niet leggen, doormeten | Primer is geen vochtrem |
| Cementgebonden egalisatie gewenst | Scheidende primer, vrijgegeven voor calciumsulfaat | Voorkomt ettringietvorming |
De verdunningsverhouding en droogtijd verschillen per product en per zuiging. Neem ze over van het technisch blad en noteer welke u gebruikte; bij een discussie over hechting is dat het eerste dat gevraagd wordt.
Wat u vastlegt
Anhydriet is het dekvloertype waarbij de meeste discussies ontstaan, juist omdat de fouten onzichtbaar zijn tot de vloer loslaat. Leg daarom vast: het dekvloertype zoals opgegeven door de aannemer, de meetwaarde met datum en meetpunten, dat de sinterlaag is verwijderd, welke primer en egalisatie zijn toegepast, en of vloerverwarming aanwezig is.
Wijkt de opdrachtgever af van uw advies — bijvoorbeeld door druk op de planning — leg dat dan schriftelijk vast met de reden. Dat is geen formaliteit maar precies de regel die bepaalt bij wie de schade landt. Zie ons artikel over de Wkb en het opleverdossier.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik of ik met anhydriet te maken heb?
Anhydriet is doorgaans lichter van kleur dan cement en voelt gladder aan; vaak is de vloer gietvloerachtig vlak zonder zichtbare afwerksporen. Zekerheid krijgt u alleen uit het bestek of bij de aannemer. Vraag dat na en noteer het antwoord, want de grenswaarde hangt er volledig van af.
Waarom mag ik geen cementgebonden egalisatie op anhydriet gebruiken?
Cement en calciumsulfaat kunnen in aanwezigheid van vocht ettringiet vormen, een verbinding die uitzet en de opbouw losdrukt. Gebruik een calciumsulfaatgebonden egalisatie of een cementgebonden product met een primer die door de fabrikant expliciet voor deze combinatie is vrijgegeven.
Moet de sinterlaag er altijd af?
Ja, tenzij de fabrikant van het door u gebruikte systeem uitdrukkelijk iets anders voorschrijft. De sinterlaag is zwak gebonden en niet zuigend; hechting daarop betekent dat de hele opbouw op een losse laag rust. Test na het schuren met water: trekt het niet in, dan zit hij er nog.
Mag anhydriet in een badkamer of andere natte ruimte?
In de regel niet, omdat calciumsulfaat bij langdurige vochtbelasting sterkte verliest. Wordt het toch toegepast, dan is een afdichtingssysteem noodzakelijk en gelden de voorschriften van dat systeem. Controleer dit vooraf in het bestek en niet op de dag van leggen.
Geldt de lagere restvochtgrens ook zonder vloerverwarming?
Ja. De grens ligt bij anhydriet in alle gevallen lager dan bij cement, en met vloerverwarming nog een stap lager. De reden is niet de verwarming zelf maar de vochtgevoeligheid van het bindmiddel; verwarming versnelt het transport alleen.
Relevante productcategorieën
Over de auteur
Erik — Action Vloeren
Vloerspecialist (20+ jaar branche-ervaring)
Erik is vloerspecialist bij Action Vloeren in Veldhoven met meer dan 20 jaar ervaring in B2B vloerenleveringen aan vloerleggers, ZZP'ers en aannemers in Noord-Brabant.
Bronnen
Vragen over dit onderwerp?
Onze vloerspecialisten in Veldhoven adviseren u graag persoonlijk — kom langs in de showroom of bel direct.